Collega’s Tom Streppel en Dick van der Maal hebben onlangs een online training over Translanguaging gevolgd bij Eowyn Crisfield, expert op het gebied van meertalige ontwikkeling. Translanguaging is een onderwijsbenadering waarbij leerlingen al hun talen mogen gebruiken om te leren en kennis te verwerken. Het betekent niet dat talen willekeurig door elkaar worden gebruikt, maar dat een leerling bewust zijn volledige taalrepertoire mag inzetten bij schooltaken. In ons geval betekent het dat leerlingen andere talen dan het Nederlands mogen inzetten bij specifieke taken of situaties met als hoofddoel verdere ontwikkeling van het Nederlands te stimuleren.
Waarom is Translanguaging waardevol?
Translanguaging is vooral helpend bij schooltaal: abstracte begrippen, vaktermen, instructies en teksten die verder gaan dan alledaagse taal. Vaak wordt het ingezet als tussenstap: leerlingen lezen bijvoorbeeld eerst een tekst in het Nederlands, overleggen daarna in een taal die ze goed beheersen (bijvoorbeeld Engels of Frans) en schrijven vervolgens een samenvatting in het Nederlands. Op deze manier maken ze sneller verbinding met de betekenis, ervaren ze meer succes en wordt het zichtbaar wat ze begrijpen van de Nederlandse tekst en waar nog hiaten zitten.
Tegelijkertijd leren ze de verschillen en overeenkomsten tussen talen ontdekken. Zo kunnen leerlingen nieuwe kennis stap voor stap verankeren in het Nederlands met behulp van hun sterkste taal, dit zorgt voor effectiever leren en een grotere betrokkenheid bij de lesstof.
Hoe ziet Translanguaging eruit in de klas?
- Een mindmap of brainstorm maken in hun sterkste taal en daarna de uiteindelijke tekst in het Nederlands schrijven;
- Leerlingen eerst in duo’s laten overleggen in hun sterke taal voordat ze presenteren in de schooltaal;
- Een video kijken of artikel lezen in het Nederlands en in hun sterkste taal laten noteren of overleggen wat ze ervan hebben onthouden;
- Leerlingen hun eerste versie van een opdracht in hun voorkeurstaal laten formuleren, gevolgd door een herschrijving in het Nederlands;
- Nieuwe begrippen worden op een woordmuur in het Nederlands weergegeven, maar leerlingen mogen vertalingen of voorbeelden in hun thuistaal toevoegen;
- Leerlingen mogen in hun thuistaal aantekeningen maken tijdens instructie, maar delen hun antwoord of eindproduct in de schooltaal;
- Tijdens projectwerk mogen leerlingen informatie opzoeken in meerdere talen en vervolgens de kerninhoud presenteren in het Nederland;
- Leerlingen vergelijken grammaticale structuren tussen hun thuistaal en het Nederlands om inzichten te krijgen in overeenkomsten en verschillen.
Gepland en spontaan translanguaging
Translanguaging kan gepland zijn, bijvoorbeeld wanneer een leerkracht bewust tweetalige bronnen, vertaalstappen of scaffolding aanbiedt. Het kan ook spontaan ontstaan wanneer leerlingen zelf van taal wisselen tijdens het leren of overleggen. Beide vormen hebben waarde en maken het leren toegankelijker.
Het is hierbij belangrijk dat de output-fase in het Nederlands gebeurt. Scaffolding bij translanguaging biedt structuur en ondersteuning zodat leerlingen hun begrip in hun sterkste taal stap voor stap kunnen omzetten naar de schooltaal (Nederlands). Visuele ondersteuning, vertalingen, voorbeeldzinnen, zinstarters en modelling helpen leerlingen om stap voor stap zelfstandiger met de schooltaal te werken.
Translanguaging en Scaffolding versterken elkaar en zijn geen vervangers, maar partners in taalontwikkeling, Een veelgehoorde misvatting is dat Translanguaging de ontwikkeling van het Nederlands vertraagt. Onderzoek toont echter het tegenovergestelde: een sterke thuistaal draagt bij aan een stabielere en snellere ontwikkeling van een nieuwe taal. Door bestaande taalvaardigheid te benutten, wordt energie besteed aan leren en niet aan overleven in een taal.
Verder verdiepen
Voor wie zich verder wil verdiepen in translanguaging zijn de publicaties van Eowyn Crisfield, PhD en Jim Cummins en de podcast The Multilingual Classroom echte aanraders.
